Site-archief

De beste Amerikaanse dichter

Elisabeth Bishop

.

Mensen zijn gek op lijstjes, ik ook. Op de website https://www.ranker.com/list/best-american-poets/ranker-books staat een overzicht van de beste Amerikaanse dichters, opgesteld door het publiek door simpelweg te stemmen op de favoriete dichter. Op zichzelf geen verrassend rijtje, de nummers 1 t/m 10 zijn allemaal heel bekende dichters (al staat E.E. Cummings natuurlijk op een 7e plaats te laag en staan zowel Bob Dylan met een 35ste plek en Jim Morrison op een 82ste plek in de lijst als lieddichters) maar de eerste voor mij onbekende dichter staat al op plek nummer 13: Elisabeth Bishop.

Bishop (1911-1979)  was dichter en schrijfster. Bishops werk wordt vaak geschaard onder lesbische- of vrouwenpoëzie, maar zelf wilde ze van deze categorisering niets weten. Van een feministische inslag is ook weinig te merken. Haar gedichten zijn redelijk conventioneel van stijl en kenmerken zich door een hoge sensibiliteit, waarbij ze zich altijd kwetsbaar opstelt. Steeds heeft ze veel oog voor detail en kleinigheden. Haar werk werd vele malen onderscheiden, onder andere met de Pulitzerprijs voor poëzie in 1956, de National Book Award voor poëzie in 1970 en de National Book Critics Circle Award in 1976.

Hoewel ze moeilijk rond kon komen van haar schrijven reisde Bishop veel. Zo woonde ze van 1951 tot en met 1966 in Brazilië waar ze beïnvloed werd door dichters als Octavio Paz en Carlos Drummond de Andrade. Het gedicht Seascape is duidelijk tijdens één van haar reizen geschreven.

.

Seascape

.

This celestial seascape, with white herons got up as angels,
flying high as they want and as far as they want sidewise
in tiers and tiers of immaculate reflections;
the whole region, from the highest heron
down to the weightless mangrove island
with bright green leaves edged neatly with bird-droppings
like illumination in silver,
and down to the suggestively Gothic arches of the mangrove roots
and the beautiful pea-green back-pasture
where occasionally a fish jumps, like a wildflower
in an ornamental spray of spray;
this cartoon by Raphael for a tapestry for a Pope:
it does look like heaven.
But a skeletal lighthouse standing there
in black and white clerical dress,
who lives on his nerves, thinks he knows better.
He thinks that hell rages below his iron feet,
that that is why the shallow water is so warm,
and he knows that heaven is not like this.
Heaven is not like flying or swimming,
but has something to do with blackness and a strong glare
and when it gets dark he will remember something
strongly worded to say on the subject.

.

Advertenties

Bob Dylan

Tarantula

.

Afgelopen weekend liep ik op de pier van Scheveningen en daar had zich een boekenverzamelaar/winkeltje geïnstalleerd aan de kop op de boulevard. Uiteraard moet ik dan even kijken wat het poëzie aanbod is en dat viel niet tegen. Daar kwam ik ‘Tarantula’ van Bob Dylan tegen, een eerste Nederlandse druk uit 1972.

Nu ben ik geen fan van Dylan (sorry Alja), of eigenlijk geen fan van zijn muziek maar ik weet dat Alja Spaan een hele grote fan is van Bob Dylan dus kocht ik het boekje voor haar met in mijn achterhoofd dat ze het waarschijnlijk wel zou hebben. Maar je weet nooit. Ze had al een exemplaar.

Dat is niet erg want dit gaf me een kans om het geschreven werk van Dylan van wat dichterbij te leren kennen (de man had niet voor niks de Nobelprijs voor de literatuur gekregen tenslotte). En dat viel niet tegen.

Na een korte introductie van Dylan als artiest meldt de uitgever dat “Tarantula een fantastisch, briljant boek is, stormachtig en vol verbijsterend proza-poëzie. Ongeduldig, rusteloos en surrealistisch als alle beroemde Dylan-teksten. Door de ogen van Dylan zien we in fragmenten de Amerikaanse samenleving: mensen, plaatsen en levensstijlen in een chaotisch geheel waarvan de kern op excentrieke Dylanwijze wordt blootgelegd.” De uitgever eindigt met: Een feestelijk relikwie uit een periode die misschien voorbij lijkt maar zeker niet is vergeten.

Dat beloofde wat. Ik weet niet wat Bob Dylan had gebruikt toen hij dit schreef maar het komt me allemaal nogal psychedelisch over, het doet me erg denken aan het werk van Vaandrager; vreemd, verwarrend, heel associatief, beeldend en heel jaren zestig/zeventig (interpunctie die te pas en te onpas wel of niet wordt gebruikt), vrij van elke vorm van vorm of richting.

En toch heeft het iets boeiends, het spel met de taal, de ongewone en onverwachte wendingen , het soms volledig uitblijven van structuur of vorm waaraan je je als lezer kunt vastgrijpen. Het ene stuk (het boek bestaat zoals de uitgever al schreef uit fragmenten) is beter te behappen (ik zeg hier expres niet begrijpen) dan het andere, sommige stukken zijn net iets beter plaatsbaar in tijd en plaats dan andere.

Tussen deze stukken tekst, die soms als een brief aan iemand eindigen, staan stukken die veel van poëzie weghebben. In het fragment ‘Prelude voor het platte plektrum’ dat volgens mij gaat over de domheid van de mens, religie die alles plat slaat, het losbreken van de familie en thuis, staan een viertal tekstfragmenten die, onder elkaar geplaatst een gedicht vormen dat niet alleen min of meer begrijpelijk is maar ook zeer genietbaar.

.

‘zijn er nog vragen?’ vraagt

de instrukteur. een blond

jongetje op de eerste rij

steekt zijn vinger op en vraagt

‘hoe ver is het naar mexico?’

.

‘wie wil er iets buitengewoons worden?

vraagt de instrukteur. het slimste

kind van de klas, dat dronken op school

komt, steekt zijn vinger op en zegt

‘ik meneer. ik wil een

dollar worden meneer’

.

‘wie kan me vertellen

hoe de derde president van de

verenigde staten heette?’ een

meisje met haar rug vol inkt

steekt haar vinger op en zegt

‘ernst tobbe’

.

‘kan iemand in de klas

met het preciese uur vertellen

waarop zijn of haar vader

niet thuis is?’ vraagt de

instrukteur. iedereen laat

opeens zijn potloden vallen

en rent de deur uit-iedereen

behalve het jongetje op de

laatste rij natuurlijk, die een

bril draagt en zijn appel

meebracht

.

Voor de liefhebber van vreemde geschriften uit een periode waarin vreemd eerder gold als gangbaar dan als bijzonder is ‘Tarantula’ een boek dat dit tijdsbeeld als geen andere weergeeft. Voor Dylan fans ongetwijfeld een voorbeeld van zijn genialiteit. Voor mij boeiende literatuur vanuit de taal gezien, een introductie in wat Bob Dylan dus ook is of was. Ik zal er geen plaat van hem extra om gaan draaien maar ik snap nu beter de ‘rijkdom’ van de taal van Dylan die ik eerder alleen kende van zijn songteksten.

.

Britney Spears en Alicia Keys

Beroemdheden en poëzie

.

Een paar jaar geleden schreef ik al eens een bericht over een artikel in the Huffington post, dat ging over beroemdheden die gedichten schreven. Twee vrij slechte voorbeelden (Charlie Sheen en Leonard Nimoy) en een goed voorbeeld (Bob Dylan) werden daar in behandeld. Inmiddels las ik op papermag.com een nieuw artikel over ‘celebrities’ die aan het dichten geslagen waren.

Ook hier worden Charlie Sheen en Leonard Nimroy genoemd maar ook Kristen Stewart, Pamela Anderson en Britney Spears. Maar ook een mooi voorbeeld van hoe, een zangeres in dit geval, bijzonder fraaie poëzie schrijft en voordraagt (Alicia Keys).

Hier het gedicht (wat ook zomaar een liedje van haar had kunnen zijn) van Britney Spears over haar toenmalige echtgenoot Kevin Federline.

.

Remembrance of who I am

.

“The guilt you fed me
Made me weak.
The voodoo you did
I couldn’t speak.

You’re awakening
The phone is ringing.
Resurrection of my soul
The fear I’m bringing.

What will you say
And what will you do?
She’s not the same person that you’re used to.

You trick me one, twice, now it’s three.
Look who’s smiling now
Damn, it’s good to be me!”

.

bs

Hieronder het gedicht P.O.W. (Prisoner Of Words unsaid) uit de bundel ‘Tears for water’ (songbook of poems and lyrics) uit 2005 van Alicia Keys.

.

P.O.W.

I’m a prisoner
Of words unsaid
Just lonely feelings
Locked away in my head
I trap myself further
Every time I stay quiet
I should start to speak
But I stop and stay silent
And now I’ve made
My own hard bed
Inside a prison of words unsaid

I am a P.O.W.
Not a prisoner of war
A prisoner of words
Like a soldier
I’m a fighter
Yet only a puppet
Mostly I only say
What you wanna hear
Could you take it if I came clear?
Or would you rather see me
Stoned on a drug of complacency and compromise
M.I.A.
I guess that’s what I am
Scraping this cold earth
For a piece of myself
For peace in myself

It’d be easier if you put me in jail
If you locked me away
I’d have someone to blame
But these bars of steel are of my making
They surround my mind
And have me shaking
My hands are cuffed behind my back
I’m a prisoner of the worst kind, in fact
A prisoner of compromise
A prisoner of compassion
A prisoner of kindness
A prisoner of expectation
A prisoner of my youth
Run too fast to be old
I’ve forgotten what I was told
Ain’t I a sight to behold?

A prisoner of age dying to be young
To my head is my hand with a gun
And it’s cold and it’s hard
Cause there’s nowhere to run
When you’ve caged youself
By holding your tongue

I’m a prisoner
Of words unsaid
Just lonely feelings
Locked away in my head
It’s like solitary confinement
Every time I stay quiet
I should start to speak
But I stop and stay silent
And now I’ve made
My own hard bed
Inside a prison of words unsaid

.

beroemdheden lezen poëzie voor

Speakcelebrity

.

Gisteren schreef ik al over de meerwaarde van voorgedragen of voorgelezen poëzie. Vandaag aandacht voor een bijzondere website vol met geluidsfragmenten van beroemdheden die poëzie voordragen/voorlezen http://www.tumblr.com/tagged/celebrities%20reading%20poetry

.

Op deze website  die zichzelf afficheert met: For those of us who enjoy our poetry more when it’s slightly tainted with fame, glitz, and glamour. For pure poetry mode, click here. onder andere gedichten van William Shakespeare, Lord Byron, W.H. Auden, Pablo Neruda, Thomas Hardy, Walt Whitman en vele, vele anderen voorgelezen/voorgedragen door o.a. Helena Bonham Carter, Samuel L. Jackson, Morgan Freeman, Madonna, Bob Dylan, Keira Knightley en vele, vele anderen.

Kortom een feest der herkenning met vaak prachtige, ontroerende fragmenten.

.

Hieronder een voorbeeld van een gedicht voorgelezen (op de website) door Keira Knightley: ‘Love’s Philosophy’ door Percy Bysshe Shelley (1803-1822).

.

Love’s Philosophy

.

The fountains mingle with the river,
And the rivers with the ocean;
The winds of heaven mix forever,
With a sweet emotion;
Nothing in the world is single;
All things by a law divine
In one another’s being mingle;–
Why not I with thine?

.

See! the mountains kiss high heaven,
And the waves clasp one another;
No sister flower would be forgiven,
If it disdained it’s brother;
And the sunlight clasps the earth,
And the moonbeams kiss the sea;–
What are all these kissings worth,
If thou kiss not me?

.

shelley

Beroemdheden en hun ‘poëzie’

Huffpost

.

In een bijzonder aardig artikel van John Lundberg van 7 maart 2008, schrijft hij over de stap die sommige bekendheden (acteurs voornamelijk) zetten op het pad der poëzie. Dat daar hele slechte poëzie tussen zit bewijst Leonard Nimoy (Star Trek’s Mr. Spock) met:

.

I love you

not for what

I want you to be

But for what you are…

.

Of, zoals John Lundberg zich afvraagt, heeft hij dit op de achterkant van een ansichtkaart gevonden? Een ander voorbeeld van hoe het vooral niet moet komt van Charlie Sheen.

.

…Teacher, teacher, I don’t understand,

You tell me it’s like the back of my hand.

Should I play guitar and join the band?

Or head to the beach and walk in the sand?

.

Zijn er dan geen goede voorbeelden van bekende mensen die aan poëzie zijn gaan doen? Jawel, maar dat zijn vooral tekstdichters, musici zoals Bob Dylan (die sommige mensen al meer al dichter zien en die als dichter is opgenomen in de Norton Anthology of Poetry). John Lundberg geeft een mooi voorbeeld:

.

Boots of Spanish leather

.

Oh, I’m sailin’ away my own true love,

I’m sailin’ away in the morning.

Is there something I can send you from across the sea,

From the place that I’ll be landing?

No, there’s nothin’ you can send me, my own true love,

There’s nothin’ I wish to be ownin’.

Just carry yourself back to me unspoiled,

From across that lonesome ocean.

Oh, but I just thought you might want something fine

Made of silver or of golden,

Either from the mountains of Madrid

Or from the coast of Barcelona.

Oh, but if I had the stars from the darkest night

And the diamonds from the deepest ocean,

I’d forsake them all for your sweet kiss,

For that’s all I’m wishin’ to be ownin’.

That I might be gone a long time

And it’s only that I’m askin’,

Is there something I can send you to remember me by,

To make your time more easy passin’.

Oh, how can, how can you ask me again,

It only brings me sorrow.

The same thing I want from you today,

I would want again tomorrow.

I got a letter on a lonesome day,

It was from her ship a-sailin’,

Saying I don’t know when I’ll be comin’ back again,

It depends on how I’m a-feelin’.

Well, if you, my love, must think that-a-way,

I’m sure your mind is roamin’.

I’m sure your heart is not with me,

But with the country to where you’re goin’.

So take heed, take heed of the western wind,

Take heed of the stormy weather.

And yes, there’s something you can send back to me,

Spanish boots of Spanish leather.

.

Het hele artikel lees je op: http://www.huffingtonpost.com/john-lundberg/the-best-and-worst-of-cel_b_90362.html

bobdylan

 

 

Black (Pearl Jam)

Muziek en poëzie

.

Sommige tekstdichters zijn vooral beroemd en bekend geworden door hun muziek waarin de tekst een hele belangrijke rol speelt.
Bekende voorbeelden zijn Bob Dylan, Leonard Cohen en John Lennon. Mensen met een boodschap.
De teksten van sommige popsongs zijn pareltjes van woordkunst.

Al enige tijd is ´Black´ van Pearl Jam, van hun debuutalbum ´Ten´ mijn favoriete popsong aller tijden, met name door de tekst.

Het nummer gaat over het liefdesverdriet over een vrouw, vanuit het perspectief van de eerste persoon (‘ik’) geschreven. Het wereldbeeld van de ‘ik-persoon’ is aan het veranderen, en deze vraagt zich vertwijfeld af waarom de vrouw niet een ster aan zijn hemel kan zijn.

Het nummer is in 2011 door de luisteraars van Kink FM verkozen tot het beste nummer ooit gemaakt.

 

“Black”

Sheets of empty canvas, untouched sheets of clay
Were laid spread out before me as her body once did.
All five horizons revolved around her soul
As the earth to the sun
Now the air I tasted and breathed has taken a turn

Ooh, and all I taught her was everything
Ooh, I know she gave me all that she wore
And now my bitter hands chafe beneath the clouds
Of what was everything.
Oh, the pictures have all been washed in black, tattooed everything…

I take a walk outside
I’m surrounded by some kids at play
I can feel their laughter, so why do I sear?
Oh, and twisted thoughts that spin round my head
I’m spinning, oh, I’m spinning
How quick the sun can drop away

And now my bitter hands cradle broken glass
Of what was everything?
All the pictures have all been washed in black, tattooed everything…

All the love gone bad turned my world to black
Tattooed all I see, all that I am, all I’ll be… yeah…
Uh huh… uh huh… ooh…

I know someday you’ll have a beautiful life,
I know you’ll be a sun in somebody else’s sky, but why
Why, why can’t it be, why can’t it be mine

.


 

%d bloggers liken dit: