Brein, ghetto van gedachten

Manja Croiset

.

Ik maakte kennis met Manja Croiset toen ze in 2009 contact met me opnam na de publicatie van haar autobiografie ‘Mijn leven achter onzichtbare tralies’. Sindsdien heb ik met enige regelmaat contact met haar gehad via de verschillende (sociale) media. Manja Croiset is geboren (1946) en getogen in Amsterdam. Ze is de dochter van een Joodse moeder en een vader die wegens illegaal drukwerk in verschillende kampen heeft gezeten en ook nog Joodse genen had. Ze heeft geen gemakkelijk leven (bepaald door de achtergrond van haar familie) gehad, zoals uit haar boeken blijkt. Na een lang leven van aanpassen en zwijgen is ze gaan schrijven.

Haar nieuwe en laatste bundel ‘BREIN, GHETTO van GEDACHTEN’ wordt met recht een hybride boek genoemd in de communicatie van uitgeverij Brave New Books. Zo schrijft de uitgeverij: In deze bundel zijn opgenomen, de bundel Bloemlezing of Rouwkrans “wie is de vrouw in de spiegel” Manjaforisme en de door haar ingevoerde Woordcartoons. “ rouwen om een verloren leven” Inzicht zonder Uitzicht KAFKA HEEFT ZICH MEER DAN WAARGEMAAKT.

Als je, zoals ik, van de rafelranden van de poëzie houdt, dan is een bundel als Brein, ghetto van gedachten’ een fijne uitdaging om te lezen. Dit is geen dichtbundel, dit is een reflectie van de gedachten, zorgen, ideeën en meningen van Manja Croiset, een unieke vrouw in vele opzichten. Natuurlijk staan er vele gedichten in de bundel, stuk voor stuk beladen gedichten, sterke, uitgesproken gedichten, maar er staat zoveel meer in dit boek.

Als we beginnen bij het omslag blijkt al dat dit een ego document is van een vrouw die zich niet laat kooien, niet door haar gedachten, niet door lezers, een uitgeverij, door niemand. Hier spreekt een krachtige vrouw, fysiek aan het einde van haar krachten maar psychisch en verbaal heel sterk. Het gedicht op pagina 42 met daaronder in een tekstvak de toevoeging “Koorddansen met een evenwichtsstoornis” is wat mij betreft daarin illustratief:

.

balancerend
als
een koorddanser
zoek ik mijn weg
niet wetend
wat mijn mogelijkheden
zijn

.
op mijn hoede
voor de toch nog
onverwachte
val

.

Dan de inhoud. Het boek ‘Brein, ghetto van gedachten’ is in alle opzichten een ego document waarbij alle onderdelen door Manja geplaatst zijn in de tijd. Haar leven was en is niet makkelijk maar door de vele verwijzingen naar boeken, uitspraken, gebeurtenissen en haar gedichten krijg je al lezend een idee van dat leven. Het boek is een soort collage van verschillende elementen (Manjaforismen, Woordcartoons, gedichten, uitspraken, herinneringen, gedachten, verwijzingen, foto’s) waarin je wordt meegezogen. Op het ene moment verwonder ik me over de spitsvondigheden en woordkunst van Manja en het andere moment ontroert ze met haar persoonlijke poëzie.

Tijdens het lezen heb ik het boek een paar keer weggelegd, dan werd het me allemaal wat teveel, te fragmentarisch, dan mis ik een lijn van vertellen maar wanneer ik dan weer verder las dan zat ik ook meteen weer in haar verhaal. Tussen de vele persoonlijke gedichten en gedachten door staan verwijzingen naar kunstenaars, kunstwerken, dichters (Vasalis, Diamand) schrijvers (Kafka) componisten, politiek, tot aan een liedtekst van de Beatles. Uit alles blijkt de belezenheid en culturele bagage van de schrijfster. Vermeng dit met een persoonlijk relaas van een Joods leven met de zwaarte van de Shoah, de overlevenden van de concentratiekampen, de verschrikkingen die plaats vonden tijdens de oorlog en daarna en je hebt een uniek ego document zoals ik er nog niet eerder een las.

Op de op een na laatste bladzijde schrijft Manja: Mijn laatste groet is voor hen, die mij in mijn onvolmaaktheid kenden
en mij liefhadden. Door dit boek heb ik het idee haar een beetje beter te hebben leren kennen. ‘Brein, ghetto en gedachten is te koop of te bestellen via de boekhandels.

.

EEN WAARNEMING

.
de wind is geluwd
het is gestopt met regenen
opgeworpen duinen van kletsnatte
bladeren
de zon breekt af en toe door
een deel van de bladerwal
droogt en begint te dansen en glinstert
buiten lonkt
kortom het is herfst

geen zuchtje wind
een briesje
wordt storm
zwelt aan tot orkaankracht
en dan opeens
doodse stilte
alles is verwoest
zie je wel
dat er geen god is

.

Geplaatst op 20 december 2021, in Dichtbundels, Dichter in verzet, Favoriete dichters, Recensies en getagd als , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 5 reacties.

  1. Wouter, hoe te bedanken en in een reactie samen te vatten.
    Ik zal het later herlezen en zo nodig aan schaven.
    Ik ben altijd te voortvarend.
    Zeker is het een egodocument en je reactie ontroerend.
    Ik geloof dat ik een ding mis, de blik niet naar binnengericht (tenzij het introspectie betreft)
    want velen niet weten hoe slecht mijn visus is,waarvan ik zei hopelijk is mijn visie breder.
    Door mijn beschadigde zintuigen heb ik al decennia geen boek meer gelezen, vroeger
    at ik ze niet, ik vrat ze.
    Een Proces Verbaal.
    Daardoor ben ik gedichten gaan bestuderen, proza had absoluut mijn voorkeur.
    Op een ding na, 6e klas lagere school 57/58 de radio
    Ritme en Rijm was het allerleukste, ik ben er geen woord van vergeten.
    Een van mijn uitspraken:
    Ondanks isolement bij de wereld betrokken. Je zegt het wel d.m.v. je verwijzingen naar kunstenaars e.d.
    Inherent aan het egodocument is mijn visie op de wereld, die zeker voortvloeit uit mijn achtergond de Shoah.
    Toch blijf ik hameren op Mensen geen Joden.
    Je empathisch vermogen blijkt uit je recensie, ik kan niet in jouw huid kruipen
    en jij niet in de mijne .
    Laten we in dit geval, Huid vervangen door Brein.
    We geen Pluralis Majestatis, ik beschouw het als een samenspraak .
    Je meest essentiële opmerking ontbrak in mijn reactie.
    Nl., Uniek.Nu geldt dat voor ieder mens, maar lotgenoten ik heb ze niet.
    Daarmee gaf je me erkenning en stemt dankbaar.
    Onbegrip een rode draad in mijn leven als mens en als kunstenares.
    En is cruciaal geweest in de medische wereld.
    Om te besluiten met deze uitspraak.
    Eenzaamheid betekent niet dat je alleen bent , maar een gebrek aan affiniteit.
    Met een augment dat inherent is aan mij, met betere functies is de communicatie
    beter en met muziek en boeken heb je gezelschap.

    Manja

  1. Pingback: Recensie op Brein, Ghetto van Gedachten. | Niet voor de Poes wel voor de Leeuwen

  2. Pingback: Brein, ghetto van gedachten | Niet voor de Poes wel voor de Leeuwen

  3. Pingback: Niet voor de Poes wel voor de Leeuwen

  4. Pingback: In Memoriam Eric Wittenberns. Manja Croiset | Niet voor de Poes wel voor de Leeuwen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: