Foute poëzie

Dichters en hun collaboratie

.

Niet het leukste onderwerp waarover je schrijven kan maar toch iets waar ik even bij stil wil staan. Poëzieliefhebbers lezen dat wat zij graag lezen om er iets uit te halen wat hen blij maakt of verder helpt, wat hen steun biedt in moeilijke tijden of gewoon om van te genieten. In de tweede wereldoorlog werd er ook poëzie geschreven. Door dichters die zich verzetten tegen de Duitse bezetter, tegen de gruwelen van de oorlog tegen de onvrijheid. Maar er waren ook dichters en schrijvers die bij het andere, het foute kamp behoorden. Schrijvers en dichters die volgens de Kultuurraad en de Kultuurkamer proza en poëzie schreven die voldeden aan de idealen van het Nationaal Socialisme.

Het criterium voor Nederlandstalige nationaalsocialistische letterkunde ligt in:

  1. de politieke opstelling van de auteur
  2. de maatschappelijke opstelling van de auteur
  3. de inhoud
  4. de sfeer
  5. het onderwerp
  6. de plaats (uitgever, tijdschrift) van publicatie
Met dank aan Wikipedia.

Hierover is door Adriaan Venema het boek geschreven met de titel ‘Schrijvers, uitgevers en hun collaboratie’ (2008). In 5 hoofdstukken schetst Venema een geschiedenis van alles en iedereen die deel uitmaakte van de , in de titel genoemde , groepen. Zo ook dichters. Ook Frank van den Boogaard, Gerard Groeneveld en Willem Hubers hebben uitgebreid geschreven over deze periode in de Nederlandse literaire geschiedenis.

Een klein voorbeeld van een dergelijk dichter die we heden ten dage kunnen lezen omdat we er met enige afstand naar kunnen kijken is de nationaal socialistische dichter George Kettmann Jr., waarover Willem Hubers ‘Schrijver tussen daad en gedachte, leven en werken van George Kettmann Jr’. (1898-1970) heeft geschreven.  Ook na de oorlog, toen hij in de Scheveningse gevangenis zat, schreef hij in de geest van het nationaal socialisme het volgende gedicht:

.

Ik eet met slappe saus mijn harde bonen
en lach bevrijd, door het leven aangeraakt
omdat de straf mij niet meer bitter maakt
omdat ik toekomst heb in Hollands zonen
De tijd is niet meer smid, het aambeeld is ‘t
Ik weet dat in de jeugd de stoutheid gist
om weerbaar smid te zijn voor nieuwe tijden
Hun schepen zullen van de werven glijden
en met hun hand aan ’t roer zien ze in de mist
het verre zeewijf dat zich zal verblijden.
.
Ik begrijp dat het voor sommige mensen moeilijk is om te lezen over deze periode en wat de foute schrijvers en dichters voortbrachten. Toch denk ik dat het goed is dat Adriaan Venema in zijn boek een gedegen studie heeft gemaakt van dit aspect van de oorlog en het nationaal socialisme. Omdat ik in dit blog probeer alle aspecten van de poëzie te behandelen mocht ook deze foute poëzie niet ontbreken. In de categorie Dichter in verzet kunt u vele voorbeelden vinden van dichters die zich juist afzetten tegen de bezetter, de oorlog en alle gruwelijkheden die dit met zich meebracht.

Geplaatst op 22 juli 2013, in Nieuws en getagd als , , , , , , , , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 6 reacties.

  1. Daar heb je wel gelijk mee Wouter. Iedere dichter/schrijver vult zijn schrijven vanuit zijn eigen culturele achtergrond of voorkeur en interesse. Dat wil niet zeggen dat hij nu ook bepaald moet verlangen een algemeen breed publiek achter zich te verzamelen. Schrijven doe je overigens wel naar eigen inzicht en belangenbehartiging zo jij denkt dat het, het beste is. Anders moet je er niet aan beginnen en je moet ook altijd voorop stellen dat er plenty anders denkende zijn waarbij je ook wel degelijk je respect voor hen moet bewaren.
    Je schreef dat het nu niet dadelijk het leukste onderwerp is om aan te snijden en dat wil ik ook gelijk beamen, maar ’t is misschien wel één van de noodzakelijkste onderwerpen om de dichter/schrijver/filosoof, want ook dat behoort voor een heel groot gedeelte in zijn oeuvre, bij de les te houden.
    Dus al met al Wouter, ben ik je wel dankbaar dat je dit onderwerp ter berde brengt.

    Met vriendelijke groeten,

    Egbert Jan van der Scheer

  2. Willem Huberts

    Dag Wouter, prima dat je enige aandacht aan de nationaalsocialistische dichtkunst besteedt. Dat je je daarbij uitsluitend baseert op wat journalist Adriaan Venema daarover gepubliceerd heeft is jammer. Er is zoveel meer (en beter!) over dit onderwerp geschreven, door onder meer Gerard Groeneveld, Frank van den Bogaard en mijzelf. Op basis daarvan kan men een heel wat completer en meer afgewogen beeld van de letteren in de periode 40-45 verkrijgen, dan op basis van wat Venema schreef. Grootste bezwaar tegen wat hij deed: hij behandelde zijn bronnen onzorgvuldig, publiceerde er slechts uit als dat voor hem goed uitkwam en liet de rest weg, Ook plagieerde hij anderen zonder ze te noemen. Daarnaast zit zijn werk vol feitelijke onjuistheden. Nee, dat werk van Venema moet ooit helemaal overnieuw worden gedaan en tot dat moment kan er maar niet over worden gesproken.

  3. Hoi Willem,

    ik heb het bericht aangepast en een aantal namen toegevoegd.

  4. Willem Huberts

    Hallo Wouter, het is en blijft een lastig onderwerp, zoals je zelf ook al schrijft. Er zijn dichters van wie de hedendaagse lezer de ideeën en de maatschappelijke opvattingen verwerpt, maar die wel deel uitmaken van onze literatuurgeschiedenis. Sommige zaken uit het verleden willen wij (begrijpelijkerwijs) liever niet zien, maar ja, ze zijn er nu eenmaal wel. Goed dat je er op je blog aandacht aan besteedt!

  5. Opnieuw, niet overnieuw

Laat een reactie achter op Viktor Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: